Osiemnaście głównych wysp, klify wznoszące się nad oceanem na setki metrów i owce pasące się na stokach przez cały rok. Wyspy Owcze to jedno z tych miejsc, gdzie pogoda zmienia się szybciej niż plan dnia, a krajobraz wygląda jak z baśni. Opowiadamy, jak powstał ten archipelag i co sprawia, że przyciąga podróżników z całego świata.
Wyobraź sobie ląd, na którym nie ma prawie drzew, za to jest mnóstwo zieleni, mgły i wiatru. Na Wyspach Owczych (po farersku Føroyar) niemal wszędzie widać morze, a kilkaset metrów od brzegu wyrastają strome ściany klifów. Ten archipelag leży na północnym Atlantyku, mniej więcej w połowie drogi między Szkocją a Islandią, i jest terytorium autonomicznym Królestwa Danii.
Geografia i pochodzenie archipelagu
Wyspy Owcze tworzy 18 większych wysp, a razem z mniejszymi wysepkami i skałami jest ich ponad siedemset. Łączna powierzchnia lądu to około 1400 km², a od północy do południa archipelag ma około 113 km. Linia brzegowa liczy ponad tysiąc kilometrów i w znacznej części jest to urwisty klif. Najwyższym szczytem jest Slættaratindur na wyspie Eysturoy, wznoszący się na około 880 m n.p.m.
Archipelag zbudowany jest głównie z bazaltowych law, które wypłynęły tu w paleogenie. Na wyspie Mykines można zobaczyć bazaltowe kolumny. Najbliżsi sąsiedzi, Szetlandy i Orkady, leżą kilkaset kilometrów dalej; do Islandii jest około 450 km, a do Norwegii około 580 km.
Nazwa kojarzy się z owcami – tradycyjnie tłumaczy się ją jako „Wyspy Owiec”, choć część badaczy uważa to wyjaśnienie za sporne. Owce rzeczywiście są wszędzie, a ich hodowla jest związana z tradycją archipelagu od wieków; zwierzęta pasą się swobodnie na stokach niemal przez cały rok.
Klimat, czyli cztery pory roku w jeden dzień
Klimat jest oceaniczny: zimy są łagodne dzięki ciepłemu Prądowi Północnoatlantyckiemu, a lata chłodne. Średnie temperatury w Tórshavn wynoszą kilka stopni w styczniu i kilkanaście w lecie. Dni z deszczem lub mgłą jest około dwustu w roku, więc turysta powinien liczyć się z tym, że widoczność potrafi zmienić się w kilka minut. Dlatego tak ważne jest ubranie na cebulkę, solidne obuwie i elastyczny plan dnia.
Tórshavn – jedna z najmniejszych stolic świata
Stolica, Tórshavn, leży na wyspie Streymoy i mieszka w niej ponad jedna czwarta ludności archipelagu. Całe Wyspy Owcze liczą około 55 tysięcy mieszkańców (według szacunków z 2025 roku). Najstarsza część miasta, Tinganes, to półwysep z drewnianymi domami o dachach porośniętych trawą; od wieków mieści się tu siedziba władz. Parlament Løgting ma 33 posłów i jest uznawany za jeden z najstarszych działających nieprzerwanie parlamentów na świecie.
Urzędowymi językami są farerski i duński. Farerski jest spokrewniony z islandzkim i częściowo zrozumiały dla jego użytkowników, a angielski jest na wyspach powszechnie znany.
Mykines i maskonury
Najdalej na zachód wysunięta z dużych wysp to Mykines. Ma około 10 km² powierzchni, kilkoro stałych mieszkańców i jedną z największych atrakcji archipelagu: kolonię maskonurów, których gniazdowe nory pokrywają trawiaste zbocza nad klifami. Według dostępnych opracowań może ich tu być około 125 tysięcy par. Wejście na teren kolonii jest płatne, a zasady zwiedzania warto sprawdzić na oficjalnej stronie turystycznej archipelagu.
Na zachodnim krańcu Mykines stoi też latarnia morska na wysepce Mykineshólmur, zbudowana w 1909 roku, a połączona z główną wyspą kładką.
Gásadalur i tunele
Wioska Gásadalur na zachodnim brzegu wyspy Vágar jeszcze niedawno była dostępna wyłącznie szlakiem przez góry wysokie na ponad 400 metrów. Od 2004 roku prowadzi do niej jednopasmowy tunel, którym można dojechać samochodem. Z miejscowości roztacza się widok na Mykines. Tunele są zresztą ważną częścią życia na wyspach i łączą doliny oraz wioski, które dawniej dzieliły godziny marszu.
Kirkjubøur – historia sprzed wieków
Wieś Kirkjubøur na południowo-zachodnim wybrzeżu Streymoy była w średniowieczu siedzibą biskupa i duchowym ośrodkiem archipelagu. Zachowały się tu ruiny katedry św. Magnusa z około 1300 roku oraz kościół św. Olafa z XII wieku, uważany za najstarszy wciąż używany kościół na wyspach. Najstarszy dokument kraju, tzw. List Owczy, regulujący zasady hodowli owiec, przypisuje się właśnie biskupowi Erlendurowi z Kirkjubøur. Do dziś funkcjonuje tu też gospodarstwo Kirkjubøargarður z XI wieku, uznawane za najstarszy wciąż zamieszkany drewniany dom na świecie.
Saksun – laguna, którą rządzi przypływ
Maleńka wieś Saksun na północnym zachodzie wyspy Streymoy leży u wylotu dawnej zatoki otoczonej wysokimi górami. Sztorm zablokował niegdyś naturalny port piaskiem, a po nim została laguna dostępna dla łodzi tylko podczas przypływu. W starym gospodarstwie z XVII wieku działa muzeum, a gospodarstwo wciąż prowadzi hodowlę owiec. Ze względu na dużą liczbę turystów za wejście nad lagunę trzeba zapłacić.
Taniec i pieśń
Wyspy Owcze to nie tylko krajobrazy. Narodowym tańcem jest taniec łańcuchowy, wykonywany do ballad zwanych kvæði, bez udziału instrumentów: śpiewa lider, a pozostali tancerze włączają się w refrenie i wspólnie wybijają rytm krokami. Największe tańce odbywają się w Tórshavn podczas święta narodowego Ólavsøka, obchodzonego 29 lipca.
Kiedy jechać i co warto wiedzieć
Najwygodniej wybrać się latem, gdy dni są długie, a w nocy panuje półmrok. To także sezon maskonurów. Zimą wyspy są spokojniejsze, a krajobraz surowszy. Ceny, rozkłady promów i lotów oraz opłaty za wejście na szlaki i do kolonii ptaków zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź je na oficjalnej stronie Visit Faroe Islands. Warto też zajrzeć do oficjalnego poradnika bezpiecznego chodzenia po górach.
Grzegorz Turski (gpt)
