Do końca marca 2027 roku w Muzeum Sztuk Pięknych w Libercu można oglądać wystawę „Przyjaciółka”. Polska artystka o romskich korzeniach, Małgorzata Mirga-Tas, spotyka się w niej z Czeszką występującą pod pseudonimem Sráč Sam. W centrum są siostrzeństwo i często niedoceniana praca opiekuńcza.
Wystawa „Przyjaciółka” łączy twórczość polskiej artystki o romskich korzeniach, Małgorzaty Mirgi-Tas, oraz czeskiej artystki występującej pod pseudonimem Sráč Sam. Opiera się na koncepcji „sisterhood”, czyli siostrzeństwa: kobiety wzajemnie się wspierają, dzielą doświadczeniami i pomagają sobie w codziennym życiu. Wystawę można oglądać do 28 marca 2027 roku.
Siostrzeństwo jako sieć zaufania
Projekt nawiązuje do serii wcześniejszych wystaw Muzeum Sztuk Pięknych w Libercu, w których główną rolę odgrywała kobiecość. Siostrzeństwo rozumiane jest tu jako sieć solidarności, wspólnych doświadczeń, wzajemnego wsparcia i szacunku. „To właśnie te często niewidoczne więzi tworzą przestrzeń dla zaufania, wzajemności i zbiorowej odpowiedzialności. W czasach kryzysu klimatycznego i nadprodukcji wystawa stawia pytanie, czy troska o bliskich i otoczenie nie stanowi jednego z warunków bardziej zrównoważonej przyszłości” – mówi kuratorka Tea Kříž.
Obie artystki czerpią inspirację z konkretnych miejsc, społeczności, relacji i powolnej ręcznej pracy, a także z odpowiedzialności wobec środowiska, w którym żyją. Przypominają, jak ważne są codzienne, często niedostrzegane czynności: opieka nad bliskimi, prowadzenie domu, dbanie o otoczenie.
Tekstylne freski Małgorzaty Mirgi-Tas
Na wystawie można obejrzeć dwa dzieła Małgorzaty Mirgi-Tas, które były już pokazywane na Biennale w Wenecji. To monumentalne obrazy tekstylne inspirowane renesansowymi freskami astrologicznymi w Palazzo Schifanoia w Ferrarze – konkretnie miesiącami czerwcem i grudniem. „Prezentując wyłącznie te dwa miesiące – okres letniego i zimowego przesilenia – zwracamy uwagę na dwa graniczne punkty roku, a także na pogańskie święta oraz przemianę Ziemi ze światła w ciemność i odwrotnie” – dodaje Tea Kříž.
Artystka wplata w twórczość kulturę romską, portrety kobiet oraz sceny ze zwykłego życia w rodzinnej Czarnej Górze w Tatrach. Prace powstają z używanej odzieży i tkanin, które podarowali jej ludzie z najbliższego otoczenia. „Każda tkanina, którą otrzymuję, jest dla mnie wyjątkowa. Niesie w sobie energię człowieka, do którego należała, a także jego emocje. (…) Myślę, że najważniejsze są ich historie: kim są, jak wpisują się w kulturę i jak walczą o swoją tożsamość” – mówi Małgorzata Mirga-Tas.
Mirga-Tas (ur. 1978) studiowała rzeźbę, ale międzynarodowe uznanie zdobyła dzięki twórczości tekstylnej. W 2022 roku jako pierwsza romska artystka reprezentowała Polskę w pawilonie narodowym na Biennale w Wenecji, projektem „Re-enchanting the World (Przeczarowując świat)”. Jej prace prezentowano m.in. w Tate St Ives, Kunstmuseum Luzern, Kunstmuseum Wolfsburg i na nowojorskim High Line. W 2020 roku otrzymała Paszport „Polityki”.
Schronienie Sráča Sama
Sráč Sam przygotowała imponującą konstrukcję przypominającą schronienie. Składa się z altanki z drewna modrzewiowego, serii nowych obrazów, łodzi wypełnionych grochem oraz płaszczy tekstylnych z nadrukowanymi tekstami i obrazami. „Konstrukcje w mojej twórczości symbolizują interakcję z systemem polityczno-gospodarczym, który (…) determinuje i wpływa na sposoby życia. Tworzę modelowe konstrukcje jako obrazy nadziei, że można wyrwać się z tych sideł” – mówi artystka.
Sráč Sam (ur. 1969) to czeska artystka wizualna i kuratorka mieszkająca w miejscowości Česká Bříza koło Pilzna. Wykorzystuje rysunek, tekst, architekturę, wykłady i performanse. W 2006 roku założyła tam galerię sam83, a ponadto wydaje niezależny kwartalnik kulturalny „PIŽMO”. Jej prace znajdują się w zbiorach wielu instytucji, w tym Galerii Narodowej w Pradze.
Muzeum w dawnych łaźniach i program towarzyszący
Założone w 1953 roku Muzeum Sztuk Pięknych w Libercu jest czwartym co do wielkości muzeum sztuki w Czechach. Jego kolekcja liczy około 23 tysięcy dzieł z Czech, Niemiec, Austrii, Francji, Niderlandów i innych krajów Europy. Przez ponad sześć dekad muzeum mieściło się w pałacu Liebiega, a w lutym 2014 roku przeniosło się do zabytkowego budynku dawnych łaźni miejskich przy alei Masarykova třída. Jesienią 2027 roku otworzy nowe wystawy stałe.
Do wystawy przygotowano programy dla szkół, rodzin z dziećmi i miłośników sztuki. Według organizatorów w najbliższych tygodniach zaplanowano m.in.:
- 5 listopada 2026 – czytanie romskich bajek (10:00–10:30) oraz zwiedzanie z kuratorką Teą Kříž i artystką Sráč Sam (od 17:00),
- 7 listopada 2026 – „Sąsiedzki radykalny haft” z Terezą Müller (10:00–13:00),
- 8 grudnia 2026 – zabawy dla dzieci „Szyję, szyję sobie…” (10:00–11:00 i 14:30–15:30),
- 10 grudnia 2026 – występ muzyczno-taneczny zespołu Vuštora Amare Čavore (od 17:00),
- 12 grudnia 2026 – warsztaty plastyczne „Pod szczęśliwą gwiazdą” (10:00–12:00 i 14:00–16:00).
Do wystawy wydano czesko-angielski katalog. Więcej informacji na stronie muzeum: www.galali.cz (według komunikatu z października 2026 roku; godziny otwarcia i ceny biletów warto sprawdzić przed wizytą).
Źródło: PAP MediaRoom
